Penyelidikan

Apabila kuasa bertukar, kes berubah: Di sebalik pendakwaan rasuah politik terbesar di Malaysia

Oleh Projek SAMA

Tatal ke bawah untuk membaca cerita

Sejak pilihan raya umum bersejarah 2018 yang menjatuhkan kerajaan Barisan Nasional, Malaysia menyaksikan gelombang tuduhan rasuah yang belum pernah berlaku sebelum ini terhadap ahli-ahli politik tertinggi. Tetapi apabila kerajaan bertukar, begitu juga nasib kes-kes ini.

Analisis oleh Projek SAMA terhadap 33 kes berprofil tinggi menunjukkan bagaimana pendakwaan rasuah di Malaysia dibentuk oleh perubahan kerajaan, keputusan pendakwaan dan proses mahkamah yang sering memakan masa bertahun-tahun.

Kes-kes sebegini sering sukar untuk difahami oleh orang awam, diselubungi kerumitan pelbagai pertuduhan, langkah-langkah prosiding sementara, dan pembalikan keputusan. Yang paling menimbulkan kontroversi ialah keputusan lepas tanpa bebas (DNAA) — satu keputusan yang sering mencetuskan keberangan awam kerana ia membiarkan keadilan tergantung dan mengukuhkan persepsi pahit "dua darjat": iaitu wujud satu undang-undang untuk golongan berkuasa dan satu lagi untuk rakyat biasa.

Akhirnya, orang ramai hilang jejak apabila sesuatu kes bermula di bawah satu kerajaan, berjalan perlahan di bawah kerajaan lain, dan berakhir — jika ia berakhir sama sekali — di bawah kerajaan ketiga yang selanjutnya.

Pangkalan data ini menganalisis 33 kes secara agregat untuk menembusi kabus prosedur itu. Selain defendan individu, data mendedahkan corak yang lebih luas tentang bagaimana masa dan peralihan institusi mempengaruhi keadilan. Dengan menjejaki pergerakan kes dan perubahan pendakwaan merentasi pentadbiran, kami menyediakan kejelasan yang diperlukan untuk memahami — dan meneliti — kitar hayat rasuah berprofil tinggi di Malaysia.

Baca metodologi, akses set data atau tanya pembantu AI kami mengenai kes tertentu.

Contribute a brick to build the wall of Prosecutorial Accountability Watch (PAW) for a Malaysia without Dua Darjat.

Buy a Brick →

Bahagian 1

Kluster pertuduhan' selepas 2018, tetapi keputusan tersebar merentasi kerajaan-kerajaan kemudian

Corak paling jelas dalam set data ini ialah majoriti besar pertuduhan difailkan dalam tempoh sejurus selepas Pilihan Raya Umum ke-14 (PRU14) pada tahun 2018.

Daripada 33 kes yang dikaji, hanya satu didakwa terlebih dahulu sebelum PRU14: kes banglo mantan menteri kewangan Lim Guan Eng pada tahun 2016. Kebanyakan kes lain difailkan selepas BN hilang kuasa sebagai kerajaan persekutuan. Walaupun bahagian terbesar pertuduhan awal berlaku di bawah pentadbiran Pakatan Harapan, kes tambahan bermula di bawah pentadbiran Muhyiddin Yassin, Ismail Sabri Yaakob dan Anwar Ibrahim sekarang.

Dapatan kritikal menunjukkan wujud ketidakselarasan antara masa sesuatu kes difailkan dengan masa ia diselesaikan. Walaupun tumpuan politik dan awam paling tinggi apabila pertuduhan difailkan, perkembangan undang-undang yang paling berpengaruh — sabitan, pembebasan atau pelepasan mengikut prosiding — sering berlaku bertahun-tahun kemudian di bawah pentadbiran yang sama sekali berbeza. Ketidakselarasan prosiding ini mencadangkan bahawa pentadbiran yang memulakan sesuatu kes jarang sekali menyelesaikannya sehingga keputusan muktamad.

Ini penting bagi cara orang ramai memahami penguatkuasaan anti-rasuah. Memulakan pertuduhan adalah satu peringkat. Menyokong pendakwaan melalui perbicaraan dan rayuan pula satu lagi peringkat yang lain. Banyak perkembangan penting dalam kes, termasuk sabitan bersejarah dan pelepasan yang kontroversial, hanya mencapai titik penentu di bawah kerajaan Madani semasa.

Perlu dicatat bahawa Ismail Sabri merupakan satu-satunya individu dalam set data yang masih disiasat dan belum didakwa secara rasmi. Kes beliau Keluarga Malaysia dimasukkan ke dalam pangkalan data untuk penjejakan masa depan.

Visualisasi di bawah memetakan garis masa 33 kes terhadap pelbagai pentadbiran.

Disabitkan

Disabitkan (perbicaraan pertama)

DAA (perbicaraan)

DAA (pendakwaan)

DAA (selepas kematian)

DNAA

Berterusan

Tidak diketahui

Tidak didakwa secara rasmi

Setiap baris mewakili satu kes, berwarna mengikut keputusan. Jalur latar belakang menunjukkan pentadbiran kerajaan.

Tempoh pendakwaan besar-besaran: Bilangan kes yang ketara — termasuk kes-kes melibatkan mantan perdana menteri Najib Abdul Razak, mantan menteri besar Sabah Musa Aman dan Timbalan Perdana Menteri Ahmad Zahid Hamidi — telah dimulakan semasa pentadbiran Pakatan Harapan selepas pilihan raya 2018. Jangka masa reformasi yang singkat itu menyaksikan lebih banyak pertuduhan rasuah berprofil tinggi berbanding mana-mana tempoh lain dalam sejarah Malaysia.

Bahasa "Pelepasan"

Orang ramai sering kali keliru apabila sesuatu kes berakhir dengan pembebasan dan bukannya keputusan yang jelas "Bersalah" atau "Tidak Bersalah". Perbezaan ini amat penting:

DNAA — Pelepasan Tanpa Kebebasan

Pihak pendakwaan secara "sementara" menarik balik pertuduhan dan tertuduh boleh lepas. Namun, jika bukti baru muncul, pendakwaan boleh kembali dan menuduh semula tertuduh. Ia bukan sabitan mahupun pembebasan — ia hanya satu penangguhan. Dengan itu, tertuduh berada dalam ketidakpastian.

DAA — Dilepaskan dan Dibebaskan

DAA bermaksud kes ditutup sepenuhnya. Tertuduh dibebaskan sepenuhnya — bukan sekadar dilepaskan, tetapi diputuskan tidak bersalah. Tiada kemungkinan untuk didakwa semula bagi perkara yang sama. Tertuduh boleh memperoleh DAA selepas proses mahkamah selesai atau apabila pihak pendakwaan menarik balik pertuduhan. Kajian ini membezakan kedua-dua jenis DAA ini dalam analisis keputusan kes.

DAA selepas perbicaraan penuh

Mahkamah mengisytiharkan pembebasan selepas pihak pendakwaan gagal membuktikan kes prima facie atau tertuduh berjaya dalam pembelaannya.

DAA disebabkan kelakuan pendakwaan

DAA selepas pihak pendakwaan memohon penarikan balik. Pihak pendakwaan mempunyai budi bicara untuk memohon penarikan balik pertuduhan pada mana-mana peringkat sebelum penghakiman. Dalam keadaan sedemikian, pihak pendakwaan akan memohon mahkamah untuk memberikan DNAA. Pihak pembelaan akan berhujah untuk DAA penuh supaya tertuduh tidak boleh didakwa semula. Mahkamah mempunyai kuasa untuk memberikan sama ada DNAA atau DAA — dan jika DNAA diberikan, selepas peluputan masa tertuduh boleh memohon semula untuk DAA penuh.

Bagaimana DAA dan DNAA boleh berlaku dalam sesuatu kes

Kes yang berakhir dengan DAA atau DNAA dilihat dalam keempat-empat pentadbiran

Setiap cincin menunjukkan kes yang diselesaikan di bawah seorang perdana menteri. Kedudukan sesebuah kes pada cincin memberitahu anda bagaimana kes itu berakhir.

DAA selepas perbicaraan penuh

DAA — pendakwaan

DNAA

Mahathir Mohamad

Mei 2018 – Feb 2020

Nota: *Tidak semua DAA diputuskan oleh mahkamah berdasarkan merit kes. Kebanyakan DAA dan DNAA adalah hasil budi bicara dan tindakan pendakwaan - penarikan pertuduhan, kelewatan, penangguhan dan penolakan rayuan atau kegagalan mematuhi peraturan mahkamah.

Dua kes - yang melibatkan mantan menteri kewangan Daim Zainuddin dan mantan ahli parlimen Kinabatangan Bung Moktar Radin - yang menerima keputusan DAA susulan kematian mereka pada akhir 2024 dan 2025, tidak disertakan dalam jadual di atas, kerana undang-undang tidak membenarkan prosiding jenayah diteruskan terhadap si mati.

Dua belas kes lain masih melalui proses perundangan yang panjang: Najib (1MDB-Tanore); Lim (terowong bawah laut); Muhyiddin (Jana Wibawa); bekas presiden Muda Syed Saddiq Abdul Rahman (Armada Bersatu); bekas pemimpin Bersatu Wan Saiful Wan Jan (Jana Wibawa); bekas timbalan ketua menteri II Pulau Pinang P Ramasamy (Lembaga Amanah Hindu Pulau Pinang); bekas menteri kanan Sabah Andi Suryady Bandy; Ahli Dewan Undangan Sindumin Yusof Yacob (rasuah mineral Sabah); bekas pembantu Anwar, Shamsul Iskandar Akin (rasuah mineral Sabah); ahli Dewan Undangan Padang Serai Azman Nasrudin (rasuah projek lembu); Ahli exco Terengganu Hanafiah Mat (rasuah untuk anak-anak); serta bekas ahli dewan Kota Laksamana dan isteri Lim, Betty Chew (pengubahan wang haram).

Ismail Sabri (Keluarga Malaysia) kini disiasat tetapi belum didakwa secara rasmi.

Pada masa penulisan, status dua kes tidak dapat disahkan — pertuduhan baki bekas ahli parlimen Nasharudin (14 CBT dan tiga pengubahan wang haram) dan bekas Ahli Dewan Undangan Negeri (Adun) Sulabayan Lan Allani (rasuah dan pengubahan wang haram). Tiada maklumat terkini yang boleh dipercayai untuk menentukan sama ada prosiding masih aktif atau telah diselesaikan.

Sehingga kini, hanya dua kes daripada 33 kes telah diselesaikan dengan sabitan yang dikekalkan melalui Mahkamah Persekutuan. Kes pertama ialah kes SRC Najib yang mengakibatkan hukuman penjara 12 tahun, yang kemudiannya dikurangkan kepada enam tahun oleh Lembaga Pengampunan. Lembaga itu juga mengurangkan denda beliau daripada RM210 juta kepada RM50 juta.

Yang kedua ialah kes rasuah mantan menteri Isa Abdul Samad yang berakhir dengan hukuman penjara enam tahun dan denda RM15.45 juta. Selepas itu, beliau memfailkan permohonan untuk menyemak semula sabitan dan hukuman tersebut.

Gunakan carta interaktif di bawah untuk memaparkan kes seorang ahli politik tertentu.

Terokai mengikut ahli politik:

Disabitkan

Disabitkan (perbicaraan pertama)

DAA (perbicaraan)

DAA (pendakwaan)

DAA (selepas kematian)

DNAA

Berterusan

Tidak diketahui

Tidak didakwa secara rasmi

Pilih seorang ahli politik untuk menapis

Perkaitan parti menambah satu lagi lapisan analisis. Set data ini mengandungi kes yang melibatkan tokoh daripada Umno, Bersatu, DAP, PAS, Muda, Warisan, dan lain-lain, walaupun tokoh yang berkait Umno membentuk bahagian terbesar. Ini nampaknya mencadangkan wujudnya hubungkait antara tempoh pemerintahan pakatan politik dan bilangan kes rasuah, yang menjadi jelas apabila siasatan diperhebatkan selepas ia hilang kuasa.

Keputusan kes mengikut parti politik tertuduh

Disabitkan

Disabitkan (perbicaraan pertama)

Berterusan

DAA selepas perbicaraan

DAA — pendakwaan

DAA selepas kematian

DNAA

UMNO/BN

DAP

BERSATU

PAS

Gagasan Rakyat Sabah

WARISAN

PKR

MUDA

Bahagian 2

Kos kepada Rakyat

Malaysia telah kehilangan kira-kira RM277 bilion akibat rasuah dalam tempoh lima tahun antara 2018 dan 2023, atau RM55 bilion setahun, menurut MACC. Dana awam yang digelapkan di sebalik setiap kes rasuah itu boleh digunakan untuk infrastruktur awam — sekolah, hospital, pengangkutan awam dan banyak lagi.

Jumlah kumulatif keseluruhan penggelapan langsung, suapan, dan keuntungan kewangan yang disebut dalam pertuduhan merentasi 33 kes itu adalah kira-kira RM10.68 bilion.

Ini adalah anggaran konservatif. Ia tidak termasuk kes dengan nilai tidak dinyatakan dalam kertas pertuduhan atau dinyatakan oleh penyiasat — seperti penyalahgunaan kuasa untuk memanipulasi audit — dan memberi tumpuan kepada kerugian khusus yang dinyatakan oleh pendakwa raya dan bukannya nilai keseluruhan projek. Sebagai contoh, dalam kes terowong Lim pada tahun 2020, walaupun projek terowong bawah laut itu dinilai pada RM6.34 bilion, pertuduhan khusus tertumpu kepada penggelapan tanah negeri yang dinilai pada RM208.8 juta.

Graf di bawah menyusun semua kes mengikut jumlah dana yang diselewengkan. Kes yang berakhir dengan DNAA atau DAA — yang bermaksud pertuduhan dibatalkan — telah diserlahkan. Halakan tetikus atau ketik setiap bar untuk melihat butiran lanjut mengenai sifat jumlah tersebut.

Jumlah Dana Diselewengkan

Setiap bulatan mewakili satu kes, bersaiz mengikut jumlah yang terlibat. Tukar antara paparan tanpa kumpulan dan paparan dikumpulkan mengikut keputusan kes.

Nota: Kes Daim, Najib (Audit 1MDB), Rozman, Azman dan Hanafiah tidak disertakan dalam carta kerana ia tidak melibatkan jumlah dana tertentu.

Dana yang terlibat dalam dua kes Najib jauh melebihi semua kes lain dalam set data ini. Kes IPIC beliau mewakili jumlah terbesar iaitu RM6.64 bilion dalam peruntukan kerajaan yang diselewengkan, diikuti oleh kes 1MDB-Tanore yang melibatkan kira-kira RM2.28 bilion dalam suapan dan hasil pengubahan wang haram.

Selepas itu, jumlahnya menurun dengan mendadak, walaupun masih ketara. Beberapa kes melibatkan jumlah ratusan juta, seperti RM700 juta yang berkaitan dengan siasatan terhadap Ismail Sabri berhubung dana kempen Keluarga Malaysia, RM232.5 juta yang didakwa diminta oleh Muhyiddin daripada syarikat swasta untuk Bersatu dan RM208.6 juta dalam tanah kerajaan negeri yang berkaitan dengan kes terowong Lim.

Banyak lagi melibatkan jumlah puluhan juta ringgit atau ke bawah. Bilangan kes yang lebih kecil — yang melibatkan kegagalan mendaftar aset atau penyalahgunaan kuasa dalam mengubah laporan audit — tidak melibatkan jumlah wang yang tertentu.

Jumlah yang lebih kecil tidak seharusnya dipandang enteng. Walaupun RM1 juta atau RM2 juta mungkin kelihatan kecil berbanding skandal berbilion ringgit, ini tetap dana awam — yang boleh digunakan untuk membina sekolah, hospital atau disalurkan kepada rakyat yang sepatutnya kerajaan berkhidmat. Untuk memberikan konteks, visualisasi di bawah membandingkan angka-angka ini dengan purata gaji bulanan rakyat Malaysia dan kos infrastruktur awam penting.

Membandingkan Dana Diselewengkan dengan Gaji Purata dan Kos Hospital serta Sekolah

Pilih seorang ahli politik untuk membandingkan dana yang diselewengkan dengan kos infrastruktur awam

Pilih seorang ahli politik

Pilih seorang ahli politik di atas untuk melihat perbandingan kos

Nota mengenai angka yang digunakan di atas:

Gaji bulanan median sebanyak RM2,864 diambil daripada gaji bulanan median bagi 7.06 juta pekerja formal di Malaysia pada September 2025, dilaporkan oleh Jabatan Perangkaan.
Kos RM96 juta untuk membina sebuah sekolah diperoleh daripada pernyataan rasmi oleh Kementerian Pendidikan pada tahun 2023, yang menyatakan bahawa RM2.5 bilion dalam belanjawan persekutuan telah diperuntukkan untuk membina 26 sekolah baharu.
Kos RM259 juta untuk membina sebuah hospital adalah purata dua angka projek rasmi terkini: Blok bertingkat baru Hospital Seberang Jaya (RM371 juta) dan Hospital Seri Iskandar (RM147.82 juta).

Bahagian 3

Keputusan pendakwaan membentuk keputusan kes

Satu kes rasuah tidak dibentuk hanya oleh apa yang berlaku di hadapan hakim. Ia juga dibentuk oleh keputusan yang dibuat oleh pendakwa raya, terutamanya di peringkat Pejabat Peguam Negara (AGC).

Di Malaysia, peguam negara (AG) mempunyai kuasa budi bicara di bawah Artikel 145(3) Perlembagaan Persekutuan untuk memulakan, menjalankan atau menghentikan apa-apa prosiding jenayah. Kuasa ini menentukan bukan sahaja kes yang dibawa ke perbicaraan tetapi juga kes yang ditarik balik sebelum sebarang keputusan dapat dicapai.

Analisis terhadap 33 kes sepanjang tempoh perkhidmatan empat peguam negara terkini — Tommy Thomas, Idrus Harun, Ahmad Terrirudin Salleh dan Dusuki Mokhtar — mendedahkan corak tersendiri dalam bagaimana momentum undang-undang berubah daripada permulaan pertuduhan kepada pelbagai bentuk pembebasan dan sabitan akhir.

Keputusan Kes mengikut Peguam Negara

Setiap penggal Peguam Negara menceritakan kisah yang berbeza. Ketumpatan sel menunjukkan berapa banyak kes mencapai setiap keputusan di bawah Peguam Negara tersebut.

Peguam Negara	Sabitan muktamad	Sabitan perbicaraan pertama	DAA selepas perbicaraan	DAA — pendakwaan	DNAA
Tommy Thomas 4 Jun 2018 – 28 Februari 2020 Memulakan majoriti kes berprofil tinggi; DAA – kes terowong Lim.	0	0	0	2	0
Idrus Harun 6 Mac 2020 – 6 September 2023 Sabitan – Najib (SRC); DAA – Musa dan empat lagi; DNAA – Zahid (Akalbudi) dan dua lagi.	1	0	1	4	3
Ahmad Terrirudin Mohd Salleh 6 September 2023 – 11 November 2024 Memulihkan pertuduhan Muhyiddin; Sabitan Syed Saddiq di Mahkamah Tinggi; DAA Najib (Audit 1MDB) dimuktamadkan.	0	0	0	1	0
Mohd Dusuki Mokhtar 12 November 2024 – hadir Sabitan Najib (1MDB-Tanore) di Mahkamah Tinggi; Sabitan akhir Isa; NFA – Zahid (Akalbudi); DAA – Zahid (VLN); DNAA – Najib (Ipic & SRC 2).	1	2	0	1	2

Tommy Thomas

4 Jun 2018 – 28 Februari 2020

Sabitan muktamad0

Sabitan perbicaraan pertama0

DAA selepas perbicaraan0

DAA — pendakwaan2

DNAA0

Memulakan majoriti kes berprofil tinggi; DAA – kes terowong Lim.

Idrus Harun

6 Mac 2020 – 6 September 2023

Sabitan muktamad1

Sabitan perbicaraan pertama0

DAA selepas perbicaraan1

DAA — pendakwaan4

DNAA3

Sabitan – Najib (SRC); DAA – Musa dan empat lagi; DNAA – Zahid (Akalbudi) dan dua lagi.

Ahmad Terrirudin Mohd Salleh

6 September 2023 – 11 November 2024

Sabitan muktamad0

Sabitan perbicaraan pertama0

DAA selepas perbicaraan0

DAA — pendakwaan1

DNAA0

Memulihkan pertuduhan Muhyiddin; Sabitan Syed Saddiq di Mahkamah Tinggi; DAA Najib (Audit 1MDB) dimuktamadkan.

Mohd Dusuki Mokhtar

12 November 2024 – hadir

Sabitan muktamad1

Sabitan perbicaraan pertama2

DAA selepas perbicaraan0

DAA — pendakwaan1

DNAA2

Sabitan Najib (1MDB-Tanore) di Mahkamah Tinggi; Sabitan akhir Isa; NFA – Zahid (Akalbudi); DAA – Zahid (VLN); DNAA – Najib (Ipic & SRC 2).

Kes bagi setiap sel

Nota: Kes Daim dan Bung dikecualikan atas sebab-sebab yang dijelaskan sebelum ini. Kes bagi pertuduhan-pertuduhan lain terhadap Nasharudin dan Lan juga dikecualikan kerana status terkini mereka tidak diketahui. Kes Ismail Sabri belum didakwa secara rasmi.

Tommy Thomas

4 Jun 2018 – 28 Februari 2020

Tempoh perkhidmatan Thomas dicirikan terutamanya oleh permulaan kes "kluster mahkamah" susulan pilihan raya umum 2018. Di bawah kepimpinannya, AGC membawa kebanyakan pertuduhan kompleks bernilai berbilion ringgit terhadap bekas pemimpin Umno, termasuk Najib, Zahid, dan Musa.

Tiada sabitan muktamad dicatatkan sepanjang tempoh ini, kerana kebanyakan kes masih berada dalam peringkat pra-perbicaraan atau pendengaran awal. Kes yang satu dan ketara ialah kes banglo Lim pada 2016, di mana beliau diberikan DAA (lepas dan bebas) pada 3 September 2018 — bukan hasil perbicaraan, tetapi kerana pihak pendakwaan memohon untuk menarik balik pertuduhan dan meminta DNAA. Pihak pembelaan menuntut pembebasan sepenuhnya dan hakim Mahkamah Tinggi bersetuju.

Idrus Harun

6 Mac 2020 – 6 September 2023

Tempoh perkhidmatan Idrus menyaksikan jumlah penyelesaian perbicaraan utama yang tertinggi.

Sabitan utama: Pada Ogos 2022, Mahkamah Persekutuan mengekalkan sabitan dan hukuman Najib dalam kes SRC International — kali pertama seorang mantan perdana menteri didapati bersalah dan dipenjarakan. Isa — yang disabit menerima suapan bagi pembelian Hotel Istana Merdeka — turut didapati bersalah di Mahkamah Tinggi pada Februari 2021.

DAA: Tempoh yang sama menyaksikan corak DAA yang ketara susulan penarikan semula pendakwaan. Beberapa tokoh berprofil tinggi dilepaskan dan dibebaskan selepas pihak pendakwaan menarik balik pertuduhan susulan "Surat Perwakilan" yang dikemukakan oleh pihak pembelaan. Musa menerima DAA pada Jun 2020 selepas pihak pendakwaan menarik balik kesemua 46 pertuduhan. Selain itu, antara yang menerima DAA ialah bekas ahli parlimen Kota Tinggi Noor Ehsanuddin (September 2021), Ahmad Maslan (September 2021), Abdul Azeez (Disember 2022) dan Shahrir (Januari 2023).

DNAA: DNAA juga diberikan kepada Tengku Adnan (kes MACC) pada Disember 2020 dan Nasharudin (DNAA untuk 16 pertuduhan) pada September 2020. Paling ketara, beberapa hari sebelum Idrus meninggalkan jawatan pada September 2023, pihak pendakwaan menarik balik kesemua 47 pertuduhan dalam kes Yayasan Akalbudi yang melibatkan Zahid — pada peringkat mahkamah sudah mendapati pihak pendakwaan telah berjaya membuktikan kes prima facie — dan memohon DNAA.

Pembebasan oleh mahkamah: Pada Mac 2023, Najib dan Arul Kanda dibebaskan dalam kes pengubahan audit 1MDB selepas Mahkamah Tinggi mendapati pihak pendakwaan gagal membuktikan kes prima facie.

Ahmad Terrirudin Mohd Salleh

6 September 2023 – 11 November 2024

Tempoh jawatan Terrirudin sebahagian besarnya ditandai dengan rayuan dan keputusannya, bukannya perbicaraan baharu.

Sabitan: Syed Saddiq disabit dan dijatuhi hukuman di Mahkamah Tinggi pada November 2023, walaupun sabitan itu kemudiannya dibatalkan melalui rayuan.

Pembebasan yang muktamad: Pembebasan Najib dan Arul dalam kes pengubahan audit 1MDB menjadi muktamad pada September 2023, selepas pihak pendakwaan gagal menepati tarikh akhir pemfailan dan rayuan itu dibuang oleh mahkamah.

Pembebasan yang dibatalkan: Dalam kes Jana Wibawa Muhyiddin, Mahkamah Tinggi pada mulanya membatalkan pertuduhan atas alasan teknikal — pihak peguam bela berjaya berhujah bahawa pertuduhan itu didrafkan dengan cacat. Pihak pendakwaan membuat rayuan dan Mahkamah Rayuan membenarkannya. Pada Februari 2024, mahkamah mengembalikan semula pertuduhan, bermakna kes itu kini akan diteruskan ke tahap perbicaraan.

Mohd Dusuki Mokhtar

12 November 2024 – hadir

Di bawah Peguam Negara semasa, corak paling ketara ialah penutupan kes-kes yang telah terbengkalai bertahun-tahun — melalui pelepasan, penarikan rayuan dan pengelasan "Tiada Tindakan Lanjutan" (NFA).

DNAA oleh mahkamah untuk perbicaraan tertangguh: Najib diberikan DNAA dalam kes IPIC (November 2024) dan kes SRC 2 (Jun 2025). Dalam kedua-dua kes, Mahkamah Tinggi memetik "kelewatan yang tidak munasabah" dan ketidakpatuhan pihak pendakwaan sebagai alasan untuk memberikan DNAA.

Penarikan rayuan: Pada Disember 2024, pihak pendakwaan menarik balik rayuannya dalam kes Zahid VLN, memuktamadkan pembebasannya dalam perkara itu.

NFA: Pada 8 Januari 2026, AGC mengumumkan 47 pertuduhan terhadap Zahid berkaitan Yayasan Akalbudi (yang telah diberikan DNAA) sebagai NFA, dengan alasan bukti tidak mencukupi. Ini menyebabkan pihak pembelaan Zahid segera memfailkan permohonan lepas dan bebas (DAA). Pendakwaan tidak membantah permohonan ini, yang keputusannya dijadualkan pada 14 Mei 2026.

Pebebasan selepas kematian: Dua defendan meninggal dunia sebelum kes mereka diselesaikan. DAA dicatatkan untuk Daim (November 2024) dan Bung (Januari 2026) selepas kematian mereka.

Sabitan yang dikekalkan: Pada Disember 2025, Najib disabitkan bersalah oleh Mahkamah Tinggi dalam perbicaraan 1MDB-Tanore — dikenakan denda sebanyak RM11.38 bilion, iaitu denda terbesar pernah dijatuhkan di mahkamah Malaysia. Pada Februari 2026, nasib Isa disahkan apabila Mahkamah Persekutuan mengekalkan sabitannya dalam pertuduhan rasuah.

Bahagian 4

Bagaimana pula dengan undang-undang yang digunakan?

Kes rasuah berprofil tinggi ini menggunakan rangkaian undang-undang tertentu daripada Kanun Keseksaan, Akta SPRM 2009, dan Akta Pencegahan Pengubahan Wang Haram, Pencegahan Pembiayaan Keganasan dan Hasil daripada Aktiviti Haram 2001 (AMLATFPUAA).

Hubungan antara undang-undang tersebut dan keputusan kes akhirnya mendedahkan landskap perundangan yang kompleks di mana pilihan akta sering menentukan kerumitan perbicaraan, kebarangkalian penyelesaian, dan potensi pembebasan sepenuhnya.

Graf di bawah menunjukkan jumlah keseluruhan kes yang berkaitan dengan setiap peruntukan statutori yang digunakan dalam set data ini. Peruntukan yang paling banyak digunakan — AMLATFPUAA S4(1) dan seksyen mengenai rasuah serta penyalahgunaan kuasa di bawah Akta MACC — muncul paling kerap.

Kes mengikut Akta

Setiap palang adalah satu peruntukan akta; panjang palang menunjukkan jumlah keseluruhan kes.

MACC S16(a)(A)Menerima Suapan

(7)

AMLA S4(1)(a)Pengubahan Wang Haram

(7)

MACC S23(1)Penyalahgunaan Kuasa

(7)

PC S409Pecah Amanah Jenayah

(6)

AMLA S4(1)(b)Pengubahan Wang Haram

(5)

PC S165Menerima Barang Berharga

(3)

MACC S17(a)Suapan oleh Ejen

(3)

AMLA S4(1)Pengubahan Wang Haram

(2)

PC S403Penyalahgunaan Harta Secara Tidak Jujur

(2)

AMLA S32(8)(c)32(8)(c)

(1)

MACC S16(a)(B)16(a)(B)

(1)

MACC S16(a)(b)16(a)(b)

(1)

MACC S28Subahat

(1)

MACC S36(2)36(2)

(1)

ACA1997 S11(a)11(a)

(1)

PC S406Hukuman bagi Pecah Amanah Jenayah

(1)

DAA bagi Daim Zainuddin dan Bung Moktar Radin tidak disertakan kerana ia diberikan selepas kematian mereka.

Pecah Amanah Jenayah

Kanun Keseksaan S409 · Hukuman maksimum: 20 thn + sebatan

Pecah Amanah Jenayah (CBT) di bawah Seksyen 409 Kanun Keseksaan adalah salah satu pertuduhan paling serius dalam kalangan 33 kes, yang membawa hukuman maksimum 20 tahun penjara dan sebatan mandatori. Oleh kerana pertuduhan ini memerlukan pihak pendakwaan membuktikan bahawa tertuduh telah dipercayai memegang — dan menguasai — harta, lalu menyalahgunakannya secara tidak jujur, ia sering melibatkan jejak kewangan paling kompleks.

Dalam kes IPIC bernilai RM6.6 bilion yang melibatkan Najib — yang mempunyai enam pertuduhan CBT — Mahkamah Tinggi telah mengarahkan pembebasan tanpa sabitan (DNAA) pada November 2024 selepas perbicaraan terhenti selama enam tahun, dengan alasan pihak pendakwaan berulang kali gagal menyerahkan dokumen berklasifikasi seperti yang dikehendaki oleh undang-undang.

Dalam kes Yayasan Akalbudi yang melibatkan Zahid, pihak pendakwaan memohon DNAA bagi kesemua 47 pertuduhan (merangkumi CBT, rasuah, dan pengubahan wang haram) pada tahun 2023, dengan alasan memerlukan siasatan lanjut. DNAA itu kemudiannya diklasifikasikan sebagai NFA pada Januari 2026, diikuti dengan permohonan DAA, sekaligus menutup kes itu secara kekal.

CBT di bawah Seksyen 409 kekal menjadi teras kepada beberapa keputusan paling penting dalam pendakwaan berprofil tinggi di Malaysia. Ia menjadi teras sabitan kes SRC International terhadap Najib, di mana beliau didapati bersalah atas tiga pertuduhan CBT yang melibatkan RM42 juta — pertuduhan yang kekal selepas semua peringkat sehingga ke Mahkamah Persekutuan.

Menerima Barang Berharga

Kanun Keseksaan S165 · Hukuman maksimum: 2 thn

Seksyen 165 mensasarkan penjawat awam yang memperoleh "barang yang berharga" tanpa balasan yang mencukupi daripada individu yang berkaitan dengan tugas rasmi mereka. Berbanding had maksimum 20 tahun bagi rasuah di bawah Akta SPRM, ia membawa hukuman maksimum penjara dua tahun yang jauh lebih rendah.

Tengku Adnan pertama kali disabitkan di bawah Seksyen 165 kerana menerima suapan. Sabitan itu kemudiannya dibatalkan di Mahkamah Rayuan. Noor Ehsanuddin diberikan DAA bagi kesemua 29 pertuduhan — sebahagian daripadanya dibentuk di bawah Seksyen 165 — selepas pihak pendakwaan menarik balik kes itu di tengah perbicaraan, dengan alasan bukti baharu bahawa wang tersebut telah dibayar balik.

Lim Guan Eng menerima DAA pada tahun 2018 bagi pertuduhan berkaitan banglonya (yang termasuk satu pertuduhan di bawah Seksyen 165) apabila pihak pendakwaan memilih untuk tidak meneruskan kes.

Zahid melihat kesemua tujuh pertuduhan di bawah Seksyen 165, bersama 33 pertuduhan rasuah, dalam kes VLN beliau berakhir dengan pembebasan apabila kes pihak pendakwaan ditutup. Pihak pendakwaan pada mulanya merayu pada tahun 2022 terhadap keputusan itu; bagaimanapun, rayuan itu ditarik balik oleh Dusuki pada Disember 2024.

Suapan & Penyalahgunaan Kuasa

Akta MACC 2009 SSS 16, 17, 23 · Hukuman maksimum: 20 thn + denda

Seksyen 16, 17, dan 23 Akta MACC adalah alat utama yang digunakan untuk rasuah dan penyalahgunaan kuasa.

Seksyen 23 (penyalahgunaan kuasa) sering digunakan terhadap pemimpin tertinggi yang menggunakan jawatan rasmi mereka untuk suapan. Walaupun ia merupakan sebahagian daripada sabitan SRC terhadap Najib, ia juga mengakibatkan pembebasan sepenuhnya bagi Rozman selepas mahkamah mendapati pihak pendakwaan gagal membuktikan kes.

Tuduhan terhadap Muhyiddin di bawah seksyen ini menggambarkan pemeriksaan teknikal yang diperlukan: Mahkamah Tinggi membatalkan pertuduhannya kerana kesalahan tidak didedahkan dan butiran tidak mencukupi dalam kertas pertuduhan, sebelum Mahkamah Rayuan sebulat suara mengenakan semula pertuduhan tersebut.

Seksyen 16 & 17 (rasuah) adalah pertuduhan yang paling kerap dibawa ke perbicaraan penuh. Isa disabitkan dengan sembilan pertuduhan rasuah di bawah Seksyen 16(a)(A) manakala Abdul Azeez — yang dituduh di bawah seksyen yang sama berhubung projek jalan raya di Perak dan Kedah — dibebaskan sepenuhnya selepas pihak pendakwaan menarik balik pertuduhan.

Pengubahan Wang Haram (AMLATFPUAA)

AMLA 2001 SS4(1) · Hukuman maksimum: 15 thn + denda

Seksyen 4(1) AMLATFPUAA hampir selalu digandingkan dengan pertuduhan SPRM atau Kanun Keseksaan, menyasarkan pergerakan dan penyamaran hasil daripada kesalahan utama tersebut. Keputusannya mengikuti dua corak berbeza.

Kesan domino: Apabila pertuduhan rasuah utama ditarik balik atau gugur, pertuduhan di bawah AMLATFPUAA jarang bertahan secara berasingan. Dalam kes Musa, kesemua 46 pertuduhan — 30 pertuduhan rasuah dan 16 pertuduhan pengubahan wang haram — ditarik balik sekaligus apabila pihak pendakwaan memutuskan kes itu tidak lagi boleh diteruskan, dengan alasan saksi tidak tersedia, bukti dokumen tidak dapat diperoleh daripada bank-bank Hong Kong dan keputusan Peguam Negara sebelum ini yang melemahkan asas pendakwaan.

Dalam kes Shahrir, pihak pendakwaan membatalkan pertuduhan pengubahan wang haram terhadapnya di tengah perbicaraan selepas pegawai penyiasat mereka sendiri mengakui semasa pemeriksaan balas bahawa pertuduhan itu difailkan tanpa siasatan menyeluruh.

Denda sebagai laluan keluar: AMLATFPUAA secara unik membenarkan Peguam Negara menawarkan penyelesaian kewangan sebagai ganti pendakwaan. Ahmad Maslan dilepaskan dan dibebaskan selepas membayar denda RM1.1 juta kerana gagal mengisytiharkan sebanyak RM2 juta yang diterimanya daripada Najib kepada Lembaga Hasil Dalam Negeri, dengan pihak pendakwaan mengesahkan bahawa beliau tidak akan didakwa atas kesalahan yang sama lagi. Mekanisme denda berfungsi bukan sebagai akauntabiliti dan lebih sebagai bentuk penutupan yang tersusun — kewangan, muktamad dan tidak boleh disemak semula.

Pecah Amanah Jenayah

Penal Code S409

Fokus teras: Pecah amanah jenayah

Hukuman maksimum:20 thn + sebatan

Sering membawa kepada DNAA kerana tempoh panjang dan kerumitan perbicaraan.

Menerima Barang Berharga

Penal Code S165

Fokus teras: Menerima barang berharga

Hukuman maksimum:2 thn

Kekerapan tinggi DAA di perbicaraan atau rayuan.

Penyalahgunaan Kuasa

MACC Act S23

Fokus teras: Penyalahgunaan kuasa

Hukuman maksimum:20 thn + denda

Campuran; melibatkan pertempuran undang-undang sengit mengenai pertuduhan "cacat".

Pengubahan Wang Haram

AMLATFPUAA S4(1)

Fokus teras: Pengubahan wang haram

Hukuman maksimum:15 thn + denda

Sering diselesaikan melalui kompaun atau ditarik balik bersama pertuduhan utama.

Bahagian 5

Mengapa kes-kes ini sukar diikuti

Salah satu sebab kes rasuah berprofil tinggi sukar dijejaki orang ramai kerana ia jarang bergerak pada satu garis lurus. Antara pertuduhan pertama dan keputusan akhir, sesuatu kes boleh berliku melalui bertahun-tahun perbicaraan mahkamah, rayuan, penarikan balik dan keputusan prosedur.

Litar Halangan Prosedur

Ia umpama larian maraton bertahun-tahun yang terdiri daripada tiga fasa berasingan, setiap satu dengan potensi kelewatan tersendiri:

Fasa Praperbicaraan: Ini merangkumi penangkapan, pendengaran ikat jamin dan pertikaian "interlokutori" mengenai pendedahan dokumen atau pemindahan kes antara mahkamah.

Fasa Perbicaraan: Pendakwaan mesti membuktikan kes prima facie (kes yang cukup kukuh untuk memerlukan pembelaan). Jika mereka gagal di sini, tertuduh akan dibebaskan tanpa perlu memberi keterangan.

Fasa Rayuan: Penghakiman "akhir" di peringkat perbicaraan jarang sekali menjadi penamat. Kedua-dua sabitan dan pembebasan boleh dirayu melalui Mahkamah Rayuan dan Mahkamah Persekutuan, satu proses yang boleh menambah beberapa tahun kepada garis masa.

Menyambung Jurang Maklumat

Semakin lama sesuatu kes berlarutan — melalui pertukaran kerajaan, penggantian Peguam Negara dan pertukaran hakim — semakin sukar bagi orang ramai untuk melihat "gambaran besar".

Secara individu, setiap perkembangan itu layak mendapat liputan berita. Namun, apabila dilihat secara keseluruhan, ia boleh menyembunyikan sama banyaknya seperti ia mendedahkan — menghasilkan rekod awam yang terpecah-belah di mana detik-detik individu dilaporkan dengan baik tetapi corak keseluruhan sukar dilihat.

Untuk menangani perkara ini, Projek SAMA telah menyusun pangkalan data disahkan bagi 33 kes ini, melangkaui tajuk utama untuk menyediakan rekod fakta mengenai perkembangan kes mahkamah yang ketara. Untuk memastikan data ini benar-benar mudah diakses, kami telah mengintegrasikan pembantu berkuasa AI yang membolehkan anda memahami jargon undang-undang dengan mudah. Daripada menavigasi hamparan yang kompleks, anda boleh mengemukakan soalan secara langsung — mendapatkan fakta mengenai perbicaraan rasuah paling penting di Malaysia melalui bahasa yang mudah dan mesra perbualan.

Mengakhiri "Dua Darjat" Malaysia

33 kes ini menceritakan kisah yang berbeza di permukaan. Tetapi intipatinya menceritakan satu kisah — bahawa keputusan pendakwaan rasuah di Malaysia bukan saja ditentukan oleh sekadar undang-undang semata-mata. Ia juga dibentuk oleh budi bicara pendakwaan, pengaturan masa politik dan kerumitan prosedur.

Undang-undang itu sendiri bukan masalah. Malaysia mempunyai undang-undang antirasuah. Mahkamah dalam beberapa kes telah menunjukkan bahawa institusi itu mampu mensabitkan kesalahan walaupun terhadap mereka yang paling berkuasa. Namun, kegagalan pada rantaian keputusan yang dibuat sebelum dan sekitar kes-kes tersebut — sama ada untuk mendakwa, meneruskan, merayu, atau menarik balik. Keputusan-keputusan tersebut adalah hak milik pejabat Peguam Negara dan ia terdedah kepada politik semasa.

Ini penting kerana setiap keputusan itu, dalam praktiknya, tidak dapat ditarik balik. Kes yang ditarik balik adalah kes yang ditutup. Tiada penghakiman, tiada akauntabiliti.

Kepercayaan awam terhadap sistem keadilan tidak dibina hanya dengan satu sabitan bersejarah. Ia dibina, secara konsisten atas keyakinan bahawa undang-undang bermaksud perkara yang sama untuk semua orang, tanpa mengira siapa yang berkuasa.

Apabila tanggapan-tanggapan ini mula luntur, kepercayaan awam tidak semata-mata menjadi lemah; ia menjadi sesuatu yang lebih merosakkan — menjadi "dua darjat", satu kepercayaan bahawa sentiasa wujud satu sistem undang-undang untuk golongan berkuasa dan satu lagi untuk semua orang lain. Demokrasi boleh bertahan dengan ahli politik yang buruk. Ia jauh lebih sukar untuk bertahan apabila orang ramai berhenti mempercayai bahawa institusi-institusi itu sama sekali berfungsi.

Inilah hujah laporan terkini Projek SAMA. Memisahkan peranan Peguam Negara dan pendakwa raya adalah perlu, tetapi tidak mencukupi — perlindungan yang sesuai mesti disertakan dengannya.

Laporan itu mencadangkan agar pendakwa raya baharu dilantik melalui proses yang terbuka dan tidak tercela. Setelah memegang jawatan, mereka mesti mengikuti kod etika dan garis panduan pendakwaan yang jelas dan boleh diakses oleh orang awam, yang merangkumi bila waktu untuk mendakwa dan bila untuk menarik balik tuduhan — serta mesti menjelaskan keputusan mereka secara terbuka. Pada akhirnya, mereka harus bertanggungjawab kepada Parlimen. Baca laporan di sini.

Terokai Data

Layari pangkalan data kes, tanya pembantu AI atau baca tentang bagaimana analisis ini dibina.

Data disusun oleh Projek SAMA

Diterbitkan di Malaysiakini

Metodologi

Skop set data.

Set data ini terhad kepada kes yang melibatkan individu yang kini berkhidmat atau pernah berkhidmat sebagai wakil rakyat yang dipilih di Malaysia pada peringkat negeri atau persekutuan — iaitu Ahli Parlimen (MP) atau Ahli Dewan Undangan Negeri (Adun). Takrif ini mengecualikan ahli yang dilantik ke Dewan Negara (Senat), pemimpin parti politik yang tidak pernah memegang jawatan dipilih, dan pegawai awam yang tidak dipilih.

Set data ini terhad kepada kes rasuah, pecah amanah jenayah (CBT), dan pengubahan wang haram (C-C-M), dengan pendakwaan di bawah Akta SPRM 2009, Kanun Keseksaan, Akta Pencegahan Rasuah 1997, dan Akta Pencegahan Pengubahan Wang Haram, Pencegahan Pembiayaan Keganasan dan Hasil daripada Aktiviti Haram 2001 (AMLATFPUAA).

Skop temporal.

Set data ini menjejaki pertuduhan C-C-M yang dikenakan atau diteruskan selepas GE14, antara 10 Mei 2018 dan 30 April 2026. Walaupun tumpuan utama adalah pada pertuduhan pasca-2018, set data ini merangkumi kes mantan menteri besar Pulau Pinang Lim Guan Eng (difailkan pada 2016) berkaitan pembelian rumah dengan diskaun, kerana prosiding diteruskan melalui peralihan 2018 sebelum pertuduhan itu ditarik balik kemudian semasa beliau menjawat jawatan menteri kewangan.

Klasifikasi kes & pengendalian data.

Untuk memastikan ketepatan statistik, setiap kes diberikan satu kategori hasil. Sekiranya sesebuah kes melibatkan beberapa peringkat perbicaraan, data mencerminkan status akhir terkini setakat tarikh potong laporan (iaitu 30 April 2026).

Kes Syed Saddiq diklasifikasikan sebagai "Sabitan Perbicaraan Pertama" kerana kategori ini secara khusus merangkumi kes di mana sabitan mahkamah perbicaraan telah direkodkan tetapi rayuan akhir (dalam kes ini, ke Mahkamah Persekutuan) masih menunggu keputusan.
Untuk kes Nasharudin, DNAA dicatatkan bagi 16 daripada 33 pertuduhan CBT yang dibicarakan pada 22 September 2020. Pertuduhan baki dikategorikan sebagai "belum disahkan" disebabkan kekurangan maklumat terkini tentang kes tersebut.
Dua kes yang melibatkan Daim dan Bung dikecualikan daripada semua statistik keputusan kes, kerana DAA mereka adalah keputusan prosedur yang direkodkan hanya selepas kematian mereka.
DNAA sementara 2019 bagi Najib (SRC 2) dikeluarkan daripada analisis untuk mencerminkan haluan kes dengan tepat; hanya DNAA akhir yang diberikan pada tahun 2025 dikira. DNAA awal bagi Abdul Azeez diabaikan daripada kiraan untuk mengelakkan pengiraan berganda DAA akhirnya yang disebabkan oleh tindakan pendakwaan.
Kes Ismail Sabri dikecualikan daripada kategori perbicaraan "berterusan" kerana, walaupun beliau kini disiasat oleh MACC, tiada pertuduhan jenayah rasmi telah difailkan di mahkamah.
Kes Lan dikeluarkan daripada analisis keputusan kes kerana situasi undang-undangnya semasa tidak dikemas kini sejak beliau didakwa semula pada Mac 2022.

Sumber.

Pengumpulan data awal bergantung pada sumber sekunder seperti laporan media daripada The Edge, Malaysiakini, The Malay Mail dan lain-lain. Seterusnya, maklumat disahkan melalui dokumen undang-undang primer — penghakiman mahkamah dan laporan — yang diakses melalui LexisNexis dan eLaw.my. Walau bagaimanapun, pengesahan melalui penghakiman bertulis terhad kepada kes yang mencapai peringkat prima facie atau yang diselesaikan di peringkat perbicaraan atau rayuan, mencerminkan ketersediaan awam rekod tersebut.

Tarikh prosiding mahkamah, termasuk bila pertuduhan difailkan, pada mulanya diperoleh daripada laporan media dan kemudian disahkan dengan mencari senarai kes yang berkaitan di laman sesawang ecourtservices.kehakiman.gov.my. Nombor kes juga diperoleh dengan mengakses senarai kes yang berkaitan.

Maklumat mengenai keputusan kes dan rasional di sebalik keputusan tersebut turut dikumpul daripada kenyataan rasmi yang dikeluarkan oleh AGC dan SPRM, seperti yang dilihat dalam kes Musa, Yayasan Akalbudi milik Zahid, dan Ehsanuddin.

Pengenalpastian juga dibuat melalui kajian sedia ada, termasuk buku yang diterbitkan. Sebagai contoh, kes Nasharudin dan Lan diperoleh daripada State of Corruption: Power, Politics, and Policies in Malaysia, yang ditulis dan diterbitkan oleh The Center to Combat Corruption & Cronyism (C4) dan Misgovernance: Grand Corruption in Malaysia oleh Edmund Terence Gomez.

Pengkategorian dan definisi keputusan kes.

Berlangsung — perbicaraan belum selesai; keputusan menunggu.
Sabitan perbicaraan pertama — disabitkan di mahkamah perbicaraan; rayuan sedang berlangsung.
Sabitan muktamad — sabitan dikekalkan melalui semua peringkat rayuan.
DAA selepas perbicaraan penuh / semua rayuan — mahkamah memberikan Pembebasan dan Pelepasan selepas bukti didengar sepenuhnya, atau selepas pihak pendakwaan gagal secara prima facie di perbicaraan, atau selepas semua peringkat rayuan.
DAA disebabkan oleh kelakuan pendakwaan — DAA yang terhasil daripada penarikan pertuduhan oleh pendakwaan (Seksyen 254 Kanun Tatacara Jenayah) atau penarikan/kegagalan di peringkat rayuan.
DNAA — pelepasan tanpa pembebasan; masih boleh didakwa semula. Termasuk DNAA yang diberikan oleh mahkamah disebabkan kelewatan dan kes yang diklasifikasikan sebagai Tiada Tindakan Lanjutan (NFA) tetapi masih menunggu pembebasan.
DAA disebabkan kematian — pertuduhan ditarik balik dan DAA diberikan selepas kematian tertuduh (prosedur standard).
Status tidak diketahui — status tidak jelas kerana tiada kemas kini terkini.

Atribusi dan kredit imej.

Potret perdana menteri. Foto Dr Mahathir Mohamad oleh kremlin.ru (CC BY 4.0). Foto Muhyiddin Yassin oleh Universiti Malaysia Sarawak melalui Flickr (CC BY 2.0). Foto Ismail Sabri Yaakob oleh BPMI Setpres / Laily Rachev (domain awam). Foto Anwar Ibrahim oleh Laily Rachev (domain awam). Semua diambil daripada Wikimedia Commons.
Potret Peguam Negara. Imej Tommy Thomas dengan izin Politikus (Projek Sinar, Creative Commons). Foto Idrus Harun dengan izin Kedutaan AS KL (domain awam). Foto Ahmad Terrirudin Salleh oleh Kedutaan Jepun di Malaysia (CC BY 4.0). Foto Dusuki Mokhtar dengan izin Malaysiakini.
Data dan analisis. Disusun dan disemak oleh Projek SAMA. Kesilapan adalah tanggungan penganalisis sendiri.

Cara menyumbang / melaporkan pembetulan.

Untuk mengemukakan pembetulan atau menyumbang kepada Pangkalan Data Pemantauan Akauntabiliti Pendakwaan (PAW), sila hubungi [email protected].

Kongsi cerita ini

Kredit

Penyelaras Projek & PenyuntingKuek Ser Kuang Keng
Kurator pangkalan data & PenganalisisFarah Izzah Haron
PenulisJernell Tan
Pembangun web & PerekaThibi
Penolong penyuntingBasil Foo